Serpentynity


Tomasz Bartuś



Serpentynity są skałami metamorficznymi powstającymi w niskich stadiach metamorfizmu, w warunkach facji zieleńcowej w wyniku metamorfizmu ultrazasadowych skał magmowych, głównie perydotytów, dunitów, pikrytów, harzburgitów, piroksenitów i innych. Są budowane głównie z minerałów z grupy serpentynu, między innymi antygorytu, chryzotylu, lizardytu) oraz piroksenów.

Serpentynit z antygorytem (zielonkawe) i reliktami oliwinów (czarne)
Fig. 1. Serpentynit z antygorytem (zielonkawe) i reliktami oliwinów (czarne); Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)
Serpentynit z antygorytem (jasnozielony) i reliktami oliwinów (ciemnozielone), Szklary
Fig. 2. Serpentynit z antygorytem i reliktami oliwinów (ciemnozielone); Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)
Serpentynit z antygorytem (jasnozielony) i reliktami oliwinów (ciemnozielone), Szklary
Fig. 3. Serpentynit z antygorytem i reliktami oliwinów, Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)

WYSTĘPOWANIE

W warunkach niskiego ciśnienia i temperatury (facia zieleńcowa) ultrazasadowe skały magmowe wchodzące w skład ofiolitów ulegają metamorfizmowi, w wyniku którego przechodzą w skały serpentynitowe. W wyniku ich wietrzenia w warunkach hipergenicznych, zwłaszcza w klimacie ciepłym i wilgotnym, ponad masywami ofiolitowymi tworzą się czapy zwietrzlinowe. W wyniku zachodzących przemian dochodzi wzbogacenia zwietrzeliny w minerały niklu, głównie pimelit i szuchardyt (glinokrzemiany niklu, żelaza i magnezu). Tworzą się hipergeniczne złoża niklonośne. Ich tworzeniu towarzyszy porozcinanie masywów serpentynitowych gęstą siecią żył magnezytowych (Fig. 4, 5) i krzemionkowych, głównie chalcedonowych, opalowych i szlachetnych - chryzoprazowych (Fig. 6).

Żyłki magnezytowe
Fig. 4. Żyłki magnezytowe w zwietrzelinie serpentynitowej; Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)
Żyły magnezytowe w masywie serpentynitowym
Fig. 5. Żyły magnezytowe w masywie serpentynitowym; Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)
Chryzopraz
Fig. 6. Zgład żyły opalowo-chalcedonowej z czapy wietrzeniowej złoża serpentynitów w Szklarach; wśród minerałów widoczne są seledynowozielonkawy chryzopraz i ciemnomiodowy sard; Szklary, masyw Szklar (Przedgórze Sudetów)
Opal mleczny
Fig. 7. Fragment żyły opalu mlecznego z masywu ofiolitowego Szklar; Szklary, Przedgórze Sudetów
Geostrada Sudecka. Przewodnik geologiczny. Tom 1 Geostrada Sudecka. Przewodnik geologiczny. Tom 2 Geostrada Sudecka. Przewodnik geologiczny. Tom 3
 
 

Materiały wstępne

 
 
 
 
 
 
Tabela geochronologiczna (upr.) b/w
 
dokument pdf
Tabela geochronologiczna (upr.) basic colours
 
dokument pdf
Tabela geochronologiczna (upr.) full colours
 
dokument pdf
Tabela geochronologiczna
 
 
 

Skały magmowe

 
 
Klasyfikacja skał magmowych
 
dokument pdf
Skały magmowe (prezentacja)
 
Główne minerały:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Krzemiany_wyspowe (oliwiny, granaty, topaz)
 
 
 
 
 
 
 
 
Skały plutoniczne:
 
 
 
 
Granitoidy (granit, granodioryt, tonalit)
 
 
 
 
 
 
 
 
Skały wulkaniczne:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Skały żyłowe:
 
 
 
 
Aplity, lamprofiry
 
 
 
 
..

Skały osadowe

 
 
Główne minerały:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Minerały skał osadowych
 
 
 
 
 
Skały okruchowe
 
 
 
 
 
 
 
Struktury sedymentacyjne skał okruchowych - prezentacja
 
Skały węglanowe
 
Wapienie (wstęp)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Skały krzemionkowe
 
Martwice krzemionkowe i gejzeryty
 
 
Rogowce (radiolaryty, gezy, spongiolity)
 
 
Opoki
 
 
 
 
 
 
Ewaporaty
 
 
 
 
Skały alitowe, fosforanowe
 
 
 

Skały metamorficzne

 
 
Główne minerały:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
epidot
 
 
Wstęp do metamorfizmu, minerały, struktury i tekstury - materiały do ćwiczeń
 
dokument pdf
Wstęp do metamorfizmu, minerały, struktury i tekstury - prezentacja
 
 
dokument pdf
Produkty metamorfizmu regionalnego
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Produkty ultrametamorfizmu
 
 
 
 
Produkty metamorfizmu termicznego
 
 
Skarny
 
 
Hornfelsy
 
 
 
 
Produkty dynamometamorfizmu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Produkty metamorfizmu impaktytowego
 
 
 
 
 
 
Materiały do ćwiczeń cz. II
 
dokument pdf
Prezentacja Metamorfizm II
 
dokument pdf

Wyniki kolokwium

 
 
kolokwium ze skał OSADOWYCH (22.01.2018)
 
Wszystkie