Polityka zagraniczna pierwszych Piastów


Autor opracowania: Michał Stachyra - 1996
Wersja html: Michał Stachyra - 1999


MIESZKO I (966-992)
Mieszko I , uznawany za pierwszego władcę Polski , nie był z pewnością pierwszym władcą Polan panującym w Gnieźnie . Pochodził on z kilkupokoleniowej dynastii książęcej wywodzącej się według podań od Piasta Kołodzieja . Między historykami istnieje jednak spór czy przodkowie Mieszka ; ojciec Siemomysł (Ziemomysł) , dziad Lestek (Leszek) i pradziad Siemowit (Ziemowit) ; byli postaciami historycznymi . Jest więc Mieszko z całą pewnością pierwszym udokumentowanym władcom Polski .
Nie znamy dokładnej daty narodzin Mieszka , historycy przyjmują , że musiał urodzić się około roku 930 lub kilka lat wcześniej .
Państwo : Mieszko w chwili przejęcia władzy czyli około roku 960 odziedziczył obszar około 200 000 kilometrów kwadratowych . W jego skład wchodziły ziemie Polan nad dolną Wartą , Goplan nad Jeziorem Gopło i górną Wartą , Mazowszan nad dolną Bzurą i na prawym brzegu Wisły , a także Lędzian sandomiersko- lubelsko- przemyskich . Przodkowie Mieszka (prawdopodobnie Siemomysł) narzucili też zwierzchnictwo Pomorzu z wyjątkiem terenów będących we władaniu Wieletów . W skład państwa wchodził też Lubusz , który jednak został najprawdopodobniej zdobyty już przez samego Mieszka .
Sąsiedzi : Państwo Mieszka miało za sąsiadów : na północy - plemiona pruskie , na wschodzie - stale rosnące w siłę państwo ruskie , na południowym wschodzie sąsiadowaliśmy ( nie wiadomo czy bezpośrednio) z Węgrami , na południu z Czechami , które swoje wpływy rozciągnęło na Śląsk i Małopolskę (państwo Wiślan) . Na zachodzie Mieszko miał za sąsiadów plemiona Słowian połabskich , Wieletów oraz Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego .
Od początków swego panowania Mieszko I prowadził walki z Wieletami , zamieszkującymi Pomorze Zachodnie , oraz musiał bronić się przed najazdami ze strony panów niemieckich . W 964 roku na zachodnie ziemie państwa polskiego najeżdża graf Wichman , działający zapewne z rozkazu margrabiego Gerona , który zadaję wojskom Mieszka dotkliwej porażki .
Priorytetem w polityce Mieszka staje się uporządkowanie stosunków z cesarstwem oraz pozyskanie sojusznika w postaci Czech .
Jeszcze w 964 roku Mieszko zawiera układ z Ottonem na mocy , którego polski książe zobowiązywał się do płacenia trybutu z ziem polskich aż po Wartę .
W kolejnym roku - 965 Mieszko rozbija dotychczasowy sojusz Wieletów i Czech (skierowany przeciw wspólnemu wrogowi - Niemcom) i przeciąga Czechy na swoją stronę i zawiera sojusz . Utwierdzone to zostaje małżeństwem Mieszka z córką księcia czeskiego Bolesława - Dobrawą (Dąbrowką) [ wg. G. Labudy Dobrawa nie była córką , lecz siostrą Bolesława ] .
Chrystianizacja Polski : Chrześćjaństwo zbliżało się do terenów Polski dwoma drogami : od południowego wschodu , z Bizancjum , przez Morawy , gdzie w połowie IX wieku przybyli misjonarze : Cyryl i Metody , którzy stworzyli tzw. obrządek ; oraz z południowego zachodu - z niemieckich arcybiskupstw bawarskiego i mogunckiego , skąd docierali misjonarze nauczający według obrządku łacińskiego.
Nie ma zgodności wśród historyków czy kraj Wiślan , znajdujący się pod protektoratem Wielkomorawskim , przyjął chrześćjaństwo według obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (starocerkiewnosłowiańskiego) . Jeśli do tego doszło [ a twierdzi tak , powołując się na "Żywot św. Metodego" , G. Labuda ] to było to około roku 880 - pięć lat przed śmiercią świętego Metodego . [ Nie zostało to jednak naukowo udowodnione. ]
Większość badaczy twierdzi , iż Polska przeszła od razu z kultu pogańskiego do chrześćjaństwa obrządku łacińskiego . Są pewne nieścisłości dotyczące arcybiskupstwa , z którego pochodzili misjonarze przybywający na tereny Polski - czy z terenu Bawarii , czy z Nadrenii .
Otton I planował założenie biskupstwa w Magdeburgu , które byłoby bezpośrednim zwierzchnikiem schrystianizowanych ziem słowiańskich . Zostało ono powołane w 968 roku - za późno o dwa lata bowiem w 966 roku Mieszko wraz z całym swoim dworem przyjął chrzest ; wkrótce po tym fakcie rozpoczęto chrystianizację całego kraju . Wielką zasługą Mieszka było przyznanie Polsce statusu terytorium misyjnego , podległego bezpośrednio władzom papieskim w Rzymie , a nie któremuś z arcybiskupstw niemieckich (jak to miało miejsce w Czechach podległych bawarskiemu biskupstwu w Ratyzbonie ; biskupstwo w Pradze utworzone zostało w 973 , a w Ołomuńcu 975 roku) . Pierwszym polskim biskupem misyjnym został w 968 roku Jordan - z pochodzenia Włoch lub Francuz , a biskupstwo miało za swoją siedzibę Poznań .
Stosunki polsko-niemieckie . Jak już wcześniej napisałem w 964 na Polskę najechał Wichman i w tym samym roku Mieszko podpisał układ z Ottonem . Przypomnijmy , że od roku 962 Otton I koronował się na cesarza rzymskiego nawiązując tym samym do tradycji cesarzy starożytnego Rzymu jak i do wczesnośredniowiecznego państwa Franków . Królowie niemieccy tym samym najwyższą pozycję wśród władców ówczesnej Europy . Mieszko wiedział , iż z cesarstwem trzeba się liczyć dlatego też płacąc trybut z części (prawdopodobnie 1/3) swojego terytorium zostaje uznany za "przyjaciela cesarza" (potwierdza to w swych kronikach Thietmar) .

Kiedy jednak w 973 roku Otton I umiera i na tron ma wstąpić jego osiemnastoletni syn Otton II , a książe bawarski Henryk II zwany Kłótnikiem zgłasza swoje prawa do tronu , to Mieszko i książe czeski Bolesław II Pobożny popierają tego drugiego . Następuje zerwanie dobrych stosunków z cesarstwem . Ottonowi II udaje się pokonać konkurenta , który znajduje schronienie w Pradze ale w 977 roku ponownie próbuje przejąć władzę w cesarstwie - ponownie bez powodzenia . Otton trzykrotnie atakował Czechy zmuszając ostatecznie Bolesława II do upokorzenia się . W 979 cesarz zorganizował wyprawę na Polskę , która została jednak szybko zakończona w wyniku niepowodzeń . Dodatkowo wpływ na to miała zła pogoda oraz z konieczność przygotowań do wyprawy na Włochy . Cesarz postanowił więc zawrzeć pokój , a jako , że Mieszko poszedł na kompromis ( nie znamy jego warunków) pokój zawarto . Ponieważ w 977 roku zmarła Dobrawa , to pokój został przypieczętowany ślubem Mieszka z córką margrabiego saskiego Dytryka - Odą w 980 roku . Ślub z przedstawicielką niemieckiej arystokracji stawia polskiego księcia , uznawanego do tej pory za barbarzyńcę , w zasadzie na równi z książętami Rzeszy .
Oda miała zapewne wpływ na to , że po śmierci bp Jordana nowym biskupem misyjnym Polski został Niemiec - Unger (984 rok) .
Jakkolwiek Mieszko był "przyjacielem cesarza" Ottona I , to na polskie ziemie najeżdżali niemieccy feudałowie - w 964(lub w 963) roku wspomniany już Wichman (korzystał on z pomocy pogańskiego plemienia Słowian połabskich - Redarów) , natomiast w 972 roku Mieszko i jego brat Czcibor rozgromili pod Cedynią wojska margrabiego Marchii Wschodniej Hodona . Po bitwie tej Mieszko został wezwany przez cesarza do Kwedlinburga , gdzie - aby zachować swą przyjaźń z cesarzem - musiał zostawić swojego syna Bolesława jako zakładnika .
Na wiadomość o klęskach Ottona we Włoszech , a następnie o jego śmierci następuje wybuch buntu plemion wieleckich skupionych w tzw. Związku Lucickim skupiającym Redarów , Dołężan , Chyczan i Czrezpienian . Był to bunt głownie przeciwko wysokim dziesięcinom i podatkom narzuconym im przez Dytryka (teścia Mieszka) . Burzono kościoły wypędzano księży i biskupów z Brenny i Hobolina. Powstanie to objęło również plemiona serbsko-łużyckie i zagroziło nawet zachodnim ziemiom polskim .W tym czasie przeciw Niemcom zbuntowali się również Duńczycy . Co prawda Otton II doprowadził niedługo przed swoją śmiercią do koronacji trzyletniego synka Ottona II na cesarza , to jednak Niemcy zostały bez władzy . Pretensje do tronu ponownie zgłasza Henryk II Kłótnik ( wypuszczony z więzienia gdzie przebywał 6 lat) , a popierają go ponownie Mieszko , Bolesław czeski oraz zagrożony przez Wieletów książe obodrzycki Mściwój . W 984 roku przybyli oni na jego dwór obiecując pomoc , Henryk jednak nieuzyskawszy poparcia innych książąt zadowala się odzyskaniem księstwa bawarskiego i rezygnuje z pretensji do tronu cesarskiego .
Mieszko tymczasem sprzymierza się z feudałami saskimi i w 985 roku podejmuje wspólną wyprawę przeciw Wieletom .Żeni Mieszko swego osiemnastoletniego syna Bolesława z córką saskiego margrabiego Rykdaga , lecz po jego śmierci małżeństwo to zostaje rozwiązane .
W 986 roku na wspólnej wyprawie przeciw Wieletom Mieszko uznaje władzę Ottona III .
I tak od 986 Mieszko traktowany jest za przyjaciela natomiast Bolesław czeski za wroga gdyż w 984 roku wkroczył do Saksonii .
Stosunki polsko-czeskie . Jak już wspomniałem Mieszko zawarł w 985 roku sojusz z Bolesławem , wziął za żonę księżniczkę czeską Dobrawę i przyjął chrzest "przez Czechy" . Jak widać na początku panowania Mieszka stosunki polsko-czeskie były bardzo dobre . Pewne rozprężenie w kontaktach nastąpiło po śmieci Dobrawy - 977 .
Pod panowaniem czeskim znajdowały się ziemie zamieszkałe przez plemiona lęchickie (nazwą tą określano wszystkie plemiona polskie) - Wiślanie , Ślęzanie i Lędzainie zamieszkujący Śląsk i Małopolskę .
Mieszko postanowił włączyć te ziemie do swojego kraju , w tym celu zawiązał sojusz z Węgrami , żeniąc Bolesława z tamtejszą księżniczką - około roku 986.
W latach 987 - 989 Mieszko zdobywa ziemie Wiślan z Krakowem i Sandomierzem .
W 990 roku Mieszko I zajmuje cały Śląsk i włącza go do swego państwa .
Stosunki polsko-węgierskie . Siostra Mieszka I - Adelajda była żoną twórcy państwa węgierskiego Gejzy . Ponadto z Węgrami zawarty został sojusz przeciwko Czechom w 986 roku, a Bolesława Chrobrego wziął za żonę węgierską księżniczkę .
Stosunki polsko-ruskie . W 981 roku wielki książe Włodzimierz zajmuje Grody Czerwieńskie , które znajdowały się wtedy najprawdopodobniej pod panowaniem czeskim .
Walki o Pomorze. Przez całe panowanie Mieszka trwają walki z Wieletami nasilone szczególnie w latach 963 - 965 oraz 984 - 985 (szerzej opisałem je już wcześniej - przy stosunkach z Niemcami). Na początku panowania Mieszko ma w swych rękach wschodnią część Pomorza , całość opanowuje około roku 972 .
Stosunki z krajami skandynawskimi - Świętosława (Storrada) - córka Mieszka i Dobrawy była żoną króla Szwecji i Dani Eryka Zwycięskiego , a po jego śmierci (994) żoną króla duńskiego Svena Widłobrodego .
Stosunki z papiestwem - częściowo omówione przy Chrzcie Polski : Mieszko w 966 zostaje ochrzczony w obrządku łacińskim , w 968 roku powstaje w Poznaniu biskupstwo misyjne.
W 991 roku na mocy aktu Dagome iudex następuje oddanie "gnieźnieńskiej" części państwa pod opiekę Stolicy Apostolskiej . W akcie tym nie jest wspomniany pierworodny syn Mieszka - Bolesław , a Kraków (Ziemia Wiślan) nie jest wymieniony jako kraj wchodzący w obręb państwa polskiego . Niektórzy historycy twierdzą , że Mieszko dał synowi Małopolskę jako udzielne księstwo . Bolesław w tym czasie rozwiódł się drugi raz i ożenił z niejaką Emnildą córką Dobromira (być może dotychczasowego władcy krakowskiego) .
Mieszko pisząc Dagome iudex chciał w ten sposób zapewnić tron swoim synom z małżeństwa z Odą - Mieszku lub Lambertowi .
Mieszko I umiera 25 maja 992 roku w wieku około 60 lat .

BOLESŁAW CHROBRY 992 - 1025
Bolesław urodził się w roku 966 (lub w 967) jako syn Mieszka i Dobrawy . Gdy siadł na tronie miał już trzecią żonę (z pierwszymi dwoma - księżniczkami : saską i węgierską rozwiódł się).
Po przejęciu władzy wypędził z kraju Odę i jej synów i rozpoczął samodzielne rządy .
Stosunki polsko-niemieckie - Od roku 986 stosunki pomiędzy Polską , a cesarstwem można nazwać dobrymi . Bolesław kontynuował tu politykę ojca , pomagał Niemcom w walkach z Wieletami i z Obodrytami . W 995 roku Bolesław spotkał się z Ottonem II w czasie wspólnej wyprawy . Nastąpił wzrost prestiżu politycznego Polski kosztem uszczerbku interesów Czechów i Słowian połabskich .
W roku 1000 cesarz Otton III przybył do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie . Utworzył on arcybiskupstwo w Gnieźnie , a w Krakowie , Wrocławiu i Kołobrzegu - biskupstwa . Nadal funkcjonowało biskupstwo poznańskie . [ Szerzej o tym przy stosunkach z papiestwem i z Czechami] .
Utworzona została tym samym niezależna polska prowincja kościelna , Otton przekazał Bolesławowi i jego następcom władzę inwestytury i prawo obsadzania biskupstw , nazwał go "bratem i współpracownikiem cesarstwa" oraz "przyjacielem i sprzymierzeńcem narodu rzymskiego" .
Ponadto Otton uznał Bolesława za godnego korony królewskiej , lecz Chrobry królem nie został (potrzebna była do tego sakra papieska) . Było to symboliczne włączenie Bolesława do "rodziny królów" .
Otton zmierzał ponadto do utworzenia monarchii złożonej z Germanii , Italii , Galii i Slavonii i być może widział Bolesława jako władcę Słowian .
Bolesław podjął starania o rzeczywiste zdobycie korony , plany te zostały jednak przekreślone przez śmierć Ottona III 23.01.1002 i papieża Sylwestra II 12.05.1003 .
Po śmierci Ottona III zgłosiło się trzech pretendentów do korony - książe bawarski Henryk , książe szwabski Herman i margrabia miśnieński Ekkehard .
Gdy ten ostatni został zamordowany 30.04.1002 , Chrobry zajął Łużyce i Milsko oraz wkroczył do Miśni gdzie wydał swą córkę Regelindę za Hermana -syna Ekkeharda .
W czerwcu na tronie królewskim zasiada książe bawarski jako Henryk II . W lipcu na zjeździe w Merseburgu panowie sascy składają hołd Chrobremu , jednak Henryk II przyznaje mu tylko Milsko i Łużyce na prawie lennym , natomiast Miśnię dostaje Guncelin (brat Ekkeharda) . Bolesław wmieszał się też w sprawy czeskie , a ponadto wspomagał opozycję w Niemczech .
Doprowadza to do wybuchu pierwszej wojny Polski z Niemcami . Henryk II szybko rozprawił się z Hermanem Szwabskim i uderzył na Budziszyn wiosną 1004 roku . Wycofał się i w sierpniu niespodziewanie zaatakował na Bolesława w Czechach . Chrobry zaskoczony tym manewrem zmuszony został do ucieczki z Pragi . Henryk obsadził na tronie Jaromira , a następnie zaatakował i zdobył Budziszyn . Latem 1005 roku kolejna wyprawa na Polskę wspomagana posiłkami wieleckimi i czeskimi doszła pod Poznań . Wojska obu stron były zmęczone to też zawarto pokój na mocy , którego Chrobry tracił Łużyce , Milsko i Czechy , pozostały mu jedynie Morawy . Nastąpiła też utrata Pomorza Zachodniego , upadło biskupstwo w Kołobrzegu - zdobyte przez Wieletów . Chrobry jednak nie miał zamiaru się poddać . Rozpoczął działalność dyplomatyczną - zabezpieczył wschodnią granicę , ożywił stosunki ze Skandynawią , usiłował przeciągnąć Czechów i Wieletów na swoją stronę , umocnił swoje wpływy wśród panów sakich .
Działalność ta zaniepokoiła Henryka , który zagroził zerwaniem pokoju . Tym razem to jednak Bolesław zaatakował jako pierwszy i szybko zajął Łużyce i Milsko . Herman , władca Miśni , zięć Chrobrego , stanął po stronie Henryka . W 1010 Henryk zorganizował wyprawę , która dotarła jedynie na Śląsk . Kolejna wyprawa w 1012 była kompletnie nieudana . Wobec tego przystąpiono do rozmów w Magdeburgu i Merseburgu . Pokój podpisany został w Merseburgu w roku 1013 na zasadach status quo : Łużyce i Milsko pozostają przy Polsce , Chrobry pomoże Henrykowi w czasie wyprawy rzymskiej (300 zbrojnych) , ten zrewanżuje mu się w czasie wyprawy na Ruś . Syn Chrobrego Mieszko II poślubi Rychezę córkę palatyna reńskiego Ezzona .
Do ślubu dochodzi w tym samym roku w Merseburgu przy udziale Henryka II .
Bolesław , z pomocą niemiecką , wyprawia się w 1014 roku na Ruś , lecz bezowocnie . Nie posyła on jednak swoich wojów do Rzymu na cesarską koronację . Bolesław cały czas spiskuje przeciwko Henrykowi II , ten nie mogąc zmusić władcy polskiego do kapitulacji decyduje się na wypowiedzenie wojny i 8 lipca 1015 roku przekracza Łabę i udaję się w kierunku Krosna nad Odrą . Atak zostaje powstrzymany na całej linii . Wojska saskie i czeskie zostały zmuszone do odwrotu . W połowie września na odwrót decyduje się też osłabiony cesarz Henryk II . Działania wojenne zostają wznowione w 1017 roku , miał nastąpić równoczesny atak ze wschodu (Ruś) i z zachodu . Atak Jarosława został odparty bez trudu . Na zachodzie Mieszko niedopuszcza do połączenia wojsk czeskich z niemieckimi , dlatego też Henryk II na czele swych wojsk nie wchodzi w głąb kraju , a jedynie oblega Niemczę . Ostatecznie jednak Chrobry zmusza cesarza do wycofania się .
Po 15 latach wojny niemiecko-polskie dobiegły końca . Pokój podpisany został w stolicy Miśni - Budziszynie , a był podobny do tego w Merseburgu . Dla przypieczętowania tego aktu Bolesław wziął za żonę Odę , siostrę swego zięcia - Hermana .
9.04.1024 umiera nieprzychylny Polsce papież Benedykt VIII , a 13.07.1024 - cesarz Henryk II .
18 kwietnia 1025 roku (Wielkanoc) odbyła się koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski.
Stosunki polsko-czeskie . W Czechach istniał konflikt pomiędzy dwoma potężnymi rodami: Przemyślidów i Sławnikowiców . Z tego drugiego rodu pochodził bp praski Wojciech , który po pewnych zatargach obrzucił kraj klątwą i udał się do Rzymu . Wkrótce potem książe czeski napadła na siedzibę Sławnikowiców i zabił czterech braci Wojciecha . Najstarszy Sobiesław schronił się na dworze Chrobrego . W 996 roku Wojciech wraz z bratem Radzimem (Gaudentym) udaje się do Polski , skąd w 997 , przy pomocy Chrobrego , udaje się z działalnością misyjną do Prus . Tam ginie . Po męczeńskiej śmierci św. Wojciecha Bolesław wykupuje od Prusów jego ciało i umieszcza je w bazylice gnieźnieńskiej . Ponieważ Wojciech zostaje świętym , jego ciało ma wartość relikwii więc Mieszko postanawia wystąpić o utworzenie metropolii .
Od 999 roku , po śmierci Bolesława II , w Czechach rządzi jego syn - Bolesław III Rudy . Polecił on wykastrować swego brata Jaromira , a następnie wygonił Jaromira oraz drugiego brata Udalryka z kraju . Poddani sprowadzili z Polski Włodziwoja (ich stryja) i osadzili go na tronie . Chrobry wypędził go z kraju , ponownie osadzając na tronie Bolesława III , następnie oślepia go i od 1003 roku przejmuje władze w Czechach . Henryk II zażądał od Chrobrego hołdu , Bolesław odmówił i to było przyczyną pierwszej wojny polsko-niemieckiej .
Czesi w czasie wszystkich trzech wojen posiłkowali wojska cesarskie .
Stosunki polsko-ruskie . Córka Chrobrego była żoną Świętopełka syna księcia kijowskiego Włodzimierza .W celu udzielenia im pomocy w 1014 roku Bolesław wraz z posiłkami niemieckimi wyprawia się na Ruś . Wyprawa ta jest bezowocna . W 1017 roku Jarosław Mądry , brat Świętopełka , w sojuszu z Henrykiem II atakuje Polskę , lecz zostaje odparty . W 1018 roku ma miejsce druga wyprawa na Ruś posiłkowana wojskami niemieckimi i węgierskimi , w sojuszu z plemieniem Pieczyngów . Jarosław uciekł do Nowogrodu , porywając córkę Chrobrego . Chrobry wkracza do Kijowa , osadza Świętopełka na tronie i zimuje tu . Wraca do Polski na wiosnę 1019 z ogromnymi łupami oraz dwiema siostrami Jarosława . Do Polski przyłączone zostały Grody Czerwieńskie i Przemyskie . Wkrótce potem Jarosław wrócił do Kijowa i wygnał Świętopełka z kraju . Bolesław uznał władzę Jarosława i utrzymywał z nim przyjazne stosunki .
Stosunki polsko-węgierskie - utrzymywane były przyjazne stosunki , Węgrzy wspomagali Bolesława w czasie wyprawy na Ruś . Stefan Wielki został w 1001 roku koronowany na króla Węgier , krążą pogłoski , że przechwycił on koronę , którą miał otrzymać Bolesław .
Stosunki z krajami skandynawskimi - Świętosława (Storrada) - siostra Bolesława była żoną króla duńskiego Svena Widłobrodego . Chrobry wysyłał na tereny Skandynawii misjonarzy
Stosunki z papiestwem - Jak już to zostało napisane w 1000 roku powstało w Polsce arcybiskupstwo w Gnieźnie , oraz 3 biskupstwa w Krakowie , Wrocławiu i Kołobrzegu . Utworzona została tym samym niezależna polska prowincja kościelna . Pierwszym arcybiskupem został Gaudenty - brat św. Wojciecha
18 kwietnia 1025 roku (Wielkanoc) odbyła się w Gnieźnie koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski.

Bolesław Chrobry umarł 17 czerwca 1025 roku . Pozostawił swojemu następcy następujące ziemie : Wielkopolska , Małopolska , Mazowsze , Pomorze (ale bez Szczecińskiego) , Łużyce , Milsko , Morawy , Słowacja , Grody Czerwieńskie .

MIESZKO II 1025 - 1034
Mieszko II urodził się około 990 roku . Miał starszego brata Bezpryma , którego ojciec wydziedziczył i osadził w klasztorze, oraz młodszego Ottona .
Na początku swoich rządów nawiązywał do polityki ojca dowodem tego jest koronacja na króla Polski jeszcze w 1025 roku .
Stosunki polsko-niemieckie i polsko-ruskie . Mieszko aktywnie włączył się do wielkiej polityki europejskiej , silnie akcentując swą niezależność wmieszał się w sprawy następstwa tronu w Niemczech .W 1027 roku cesarzem został Konrad II.
W latach 1028-1030 Mieszko II w sojuszu ze Stefanem węgierskim walczy z Niemcami , dwukrotnie najeżdża na Saksonię , Węgrzy na pewien czas zajmują Wiedeń .
W 1030 roku Konrad II zawarł sojusz z księciem kijowskim Jarosławem Mądrym . W tym czasie o udział w rządach upomniał się Bezprym , a poparł go Otto . Nawiązali oni współpracę z Konradem i Jarosławem . W 1030 roku Jarosław zajmuje Grody Czerwieńskie , a w 1031 roku ma miejsce dwustronny atak na Polskę . Mieszko zostaje zmuszony do ucieczki do Czech . Bezprym objął rządy w kraju , przez żonę Mieszka - Rychezę wysłał Konradowi insygnia władzy królewskiej . Niemcy zagarnęli Milsko i Łużyce . Polska stracił również Morawy na rzecz Czech i prawdopodobnie Słowację na rzecz Węgier W 1032 roku Bezprym zostaje zamordowany i Mieszko wrócił do kraju . Konrad II przygotował kolejną wyprawę , jednak Mieszko nie mający wówczas żadnych sił , przez swoje kontakty w Niemczech zapobiegł tej wyprawie .
Państwo polskie zostało podzielone na trzy części - dla Mieszka , Ottona I Dytryka ( bratanka Chrobrego) . Otton zostaje w 1033 roku zabity , Dytryk wypędzony i na krótko przed śmiercią Mieszko jednoczy ponownie ziemie polskie .
Stosunki polsko-czeskie - W 1030 roku Brzetysław syn Udalryka zajmuje Morawy . W Czechach schronienie po ucieczce z kraju znajduje tu schronienie , lecz jest bardzo źle traktowany - zostaje wykastrowany .
Stosunki polsko-węgierskie - W latach 1028 -1030 Mieszko i Stefan wspólnie walczyli z Niemcami , jednak później Węgrzy zagarnęli Słowację .

Mieszko zostawił po sobie syna - Kazimierza , który zdołał jednak sięgnąć po władzę dopiero w 1039 roku

Powstanie ludowe i reakcja pogańska .
Lata 1034-1039 są dla historyków dość zagadkowe , bardzo mało jest na ich temat informacji w źródłach historycznych . W kronikach wielkopolskich można znaleźć informację , że w latach tych panował Bolesław Zapomniany , starszy , zapomniany brat Kazimierza Odnowiciela zwanego Mnichem . Wiadomo , że Kazimierz opuścił Polskę i udał się na Węgry w 1034 roku a wrócił w 1039 .
W międzyczasie Polską wstrząsnęło powstanie ludowe , nastąpił nawrót do pogaństwa . Od Polski odrywa się Pomorze , Miecław (Masław) tworzy na Mazowszu samodzielne państwo .
W 1038 lub w 1039 roku ma miejsce najazd księcia czeskiego Brzetysława , który pustoszy miasta Wielkopolski , zabiera relikwie św. Wojciecha , a wracając wciela Śląsk do państwa czeskiego .

KAZIMIERZ ODNOWICIEL 1039-1058
Kazimierz uzyskuje pomoc od Konrada II i wiosną 1039 wkracza do Polski , szybko zdobywając Małopolskę i Wielkopolskę . Z powodu zniszczenia Gniezna przenosi ośrodek państwowości polskiej do Krakowa . Kazimierz rozpoczął działania zmierzające do odzyskania Śląska i Mazowsza .
W 1040 roku zawiera Kazimierz przymierze z Jarosławem Mądrym , bierze za żonę jego córkę Dobroniegę , a swoją siostrę Gertrudę wydaje za syna Jarosława - Izjasława .
Od 1041 Kazimierz przy pomocy Jarosława prowadzi walki z Masławem o Mazowsze . Ostatecznie Mazowsze zostaje włączone do Polski w 1047 roku .
Równocześnie Kazimierz próbuje narzucić zwierzchnictwo Pomorzu . W 1046 roku ma miejsce zjazd w Merseburgu , gdzie cesarz Henryk III godził zwaśnionych książąt słowiańskich : Kazimierza , Brzetysława i Siemomysła pomorskiego .
W 1050 roku po wyczerpaniu pokojowych sposobów Kazimierz siłą zdobywa Śląsk . Zatwierdzony ten fakt zostaje po zjeździe w Kwedlinburgu gdzie polski książe zobowiązał się płacić Czechom trybut ze Śląska .
Kazimierz odbudował ponadto organizację kościelną , a opat tyniecki Aaron został arcybiskupem krakowskim . Jednak po śmierci Kazimierza arcybiskupstwem stało się ponownie Gniezno , Kraków wrócił do rangi biskupstwa .

Kazimierz zostawił trzech synów : Bolesława Szczodrego , Władysława Hermana i Mieszka .

BOLESŁAW II SZCZODRY (ŚMIAŁY) 1058 -1079
Nie wiadomo czy po śmierci ojca władzę objął sam Bolesław , czy musiał się nią podzielić z braćmi . Bardziej prawdopodobna jest wersja pierwsza , jeśli zaś chodzi o pozostałych braci to Mieszko wkrótce zmarł , a Herman był zapewne namiestnikiem na Mazowszu .
Okres ten w dziejach Europy nazywany jest walką o inwestyturę pomiędzy papiestwem a cesarstwem . W 1059 roku papież Mikołaj II wydał dekret , na mocy którego prawo wyboru papieża posiadało tylko kolegium kardynalskie , a nie cesarz . Grzegorz VII w słynnym "Dictatus papae" wystąpił z poglądem o zwierzchności Kościoła nad władzą świecką , tezą główną tego traktatu było odebranie prawa władców świeckich do udzielania biskupom inwestytury , gdyż ta dawała biskupowi uprawnienia do zarządzania majątkiem kościelnym , czyniąc biskupów zależnymi od świeckiego władcy . Europa podzieliła się na dwa obozy papieski (min Polska , Węgry , Francja , Anglia) i cesarski (Niemcy , Czechy) . Bolesław zdecydowanie opowiadał się po stronie obozu papieskiego . Wcześniej bo w 1054 roku doszło do tzw. schizmy wschodniej - oddzielenia się kościoła bizantyjskiego od kościoła rzymskiego .
Bolesław starał się wprowadzić na trony węgierski i czeski swoich sojuszników , popierał ich , oraz swego wuja Izjasława księcia kijowskiego .
Stosunki polsko-węgierskie . Bolesław wmieszał się w bratobójcze walki na terenie Węgier . Najpierw w 1060 roku pomógł zasiąść na tronie Beli , wbrew Niemcom chcącym na tronie Salomona , w walki zamieszani byli również książęta czescy - Spitygniew i Wratysław . Następnie Bolesław popierał w staraniach o tron syna Beli - Gejzę w 1074 , a później jego brata Władysława - 1077 .
Stosunki polsko-czeskie . Książe Wratysław , który objął panowanie na d Czechami i Morawami , ożenił się z Świętosławą - siostrą Bolesława i Hermana . W latach 1068-71 dochodziło do niepokojów pomiędzy tymi państwami .
Stosunki polsko-ruskie . W 1069 roku podjął Bolesław wyprawę na Kijów w obronie wuja Izjasława , który utracił panowanie na rzecz Wsiesława . Bolesław odzyskał władzę dla wuja , a ten wybił jego wojów . W 1073 roku poparł on brata Izjasława - Świętopełka . Świętopełk udzielił mu poparcia w czasie walk na terenie Niemiec . W 1077 roku ponownie wsparł Bolesław Izjasława w staraniach o tron kijowski .
Stosunki polsko-niemieckie . Bolesław znajdował się w obozie papieskim - przeciwnym cesarskiemu . Ponadto w 1076 roku wmieszał się on w walki na terenie Niemiec , organizując wyprawę przeciw Czechom , był posiłkowany przez Rusinów .
25.XII. 1076 Bolesław koronował się na króla Polski
W kraju zawiązał się spisek przeciw królowi , jego prowodyrem był biskup Stanisław . Król kazał go zabić . Bolesław został zmuszony do wyjazdu z kraju - uciekł do Węgier , gdzie w niejasnych okolicznościach zginął w 1081 roku .

Niewątpliwym sukcesem tego władcy była koronacja oraz podniesienie rang Polski na arenie międzynarodowej .

Michał Stachyra
Kraków 1996


BIBLIOGRAFIA :
1. Historia Polski do roku 1505 - Jerzy Wyrozumski - PWN W-wa 1986
2. Polska pierwszych Piastów państwo . społeczeństwo . kultura - pod redakcją Tadeusza Manteuffla - Wiedza Powszechna W-wa 1970
3. Polska Piastów - Paweł Jasienica - PIW W-wa 1992
4. Mały słownik historii Polski - Witold Sienkiewicz - Wiedza Powszechna W-wa 1991
5. Dzieje oręża polskiego do roku 1793 - Tadeusz Nowak i Jan Wimmer - Wydawnictwo MON - W-wa 1968
6. Encyklopedia popularna PWN - W-wa 1993
7. Pierwsze państwo polskie ( cykl : Dzieje Narodu i Państwa Polskiego) - Gerard Labuda - KAW Kraków 1989
8. Korona i infuła , Od monarchii do poliarchii ( cykl : Dzieje Narodu i Państwa Polskiego) - Gerard Labuda - KAW Kraków 1996
9. Dzieje świata - St. Arnold , Wł. Kurkiewicz , A. Tatomir, W. Żurawski - Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza W-wa 1990
10. Poczet królów i książąt polskich - praca zbiorowa - Czytelnik W-wa 1993

Powrót do strony głównej

copyright (c) by: Michał Stachyra aka Puszon
puszon@ggff.rpg.pl lub puszon@uci.agh.edu.pl