Najważniejszymi minerałami należącymi do tej grupy są: apatyt i wiwianit.
APATYT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania apatyt krystalizuje w układzie jednoskośnym
- Pokrój kryształów heksagonalny, słupkowy, niekiedy kulisty z powodu dużej ilości ścian
- Barwa najczęściej bezbarwny, żółty, niebieski, zielony, fioletowy, czerwony
- Połysk szklisty
- Rysa biała
- Twardość 5,0 - wzorcowa w skali Mohsa
- Łupliwość brak
- Gęstość 3,16-3,22 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Apatyt (Ca5[(F,Cl)/(PO4)3]) jest mieszaniną izomorficzną apatytu chlorowego i fluorowego, zwykle z dodatkiem grupy hydroksylowej (OH). Zawartość P2O5 wynosi od 40,9 do 42,3%. Występuje powszechnie jako minerał akcesoryczny w wielu skałach magmowych, obecny jest również w niektórych skałach metamorficznych, oraz w złożach hydrotermalnych. W warunkach osadowych fosforan może być wytrącany z wód morskich w postaci koloidalnej lub skrytokrystalicznej, dając początek złożom o ogólnej nazwie fosforytów. Ich głównymi składnikami są drobnoziarniste lub skrytokrystaliczne skupienia mieszanin różnych odmian apatytów fosforanowych; skupienia te noszą nazwę kolofanu. W glebach apatyt obecny jest w postaci pojedynczych ziarn, najczęściej bardzo nieregularnego kształtu. Występuje tu jednak raczej rzadko, ponieważ łatwo ulega rozpuszczeniu i wypłukaniu. Apatyty i fosforyty wykorzystywane są do produkcji nawozów mineralnych.
WIWIANIT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania wiwianit krystalizuje w układzie jednoskośnym
- Pokrój kryształów kryształy słupkowe do tabliczkowych
- Barwa zwykle zielony do niebieskiego
- Połysk perłowy
- Rysa biała
- Twardość 2,0
- Łupliwość doskonała
- Gęstość 2,6-2,7 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Wiwianit (Fe3(PO4)2 · 8H2O) występuje jako minerał wtórny środowisk redukcyjnych. Znany jest z żelazistych glin i margli w sąsiedztwie rud żelaza i fosforytów oraz bagien i torfowisk. W przeszłości, z uwagi na niebieskie zabarwienie, był szeroko używany na wsi jako barwnik do malowania zewnętrznych ścian elewacji.