SYENITOIDY

Syenit jest obojętną skałą plutoniczną składająca się głównie ze skaleni alkalicznych lub plagioklazów, a podrzednie biotytu, amfiboli i piroksenów. Nie zawiera kwarcu lub zawiera go bardzo mało. Może być skałą leuko-, mezo- lub melanokratyczną. Przybiera najczęściej barwy ciemnoszare lub czarne. Ma teksturę jawnokrystaliczną, najczęściej średniokrystaliczną, rzadziej grubokrystaliczną lub drobnokrystaliczną oraz strukturę bezkierunkową (bezładną), niekiedy ukierunkowaną.

Syenit
Fig. 1. Syenit w eratyku skandynawskim, Jastrzębia Góra (wybrzeże Bałtyku)

Występowanie

W Polsce potocznie jako sjenity określa się granodioryty z Kośmina i monzodioryt Przedborowej, nie są one jednak sjenitami sensu stricte. Skały te od lat są jednak zwyczajowo nazywane sjenitami, stąd określenie sjenity dolnośląskie.

Tablica informacyjna kopalni syenitów w Przedborowej
Fig. 2. Tablica informacyjna kopalni syenitów w Przedborowej wykonana z monzodiorytu eksploatowanego w tej kopalni, Przedborowa (obrzeżenie kry sowiogórskiej)
Syenit - Przedborowa
Fig. 3. Monzodioryt (zwyczajowo syenit), Przedborowa (obrzeżenie kry sowiogórskiej)

Ciekawostki

Znane są syenity znad Jeziora Górnego w hrabstwie Keweenaw (Michigan, USA) bogate w skaleniowiec sodalit i nazywane yooperlitami, które pod wpływem światła UV wykazują silną żółtą, pomarańczową i czerwoną fluorescencję.

Bibliografia

  • Bolewski A., Parachoniak W., . Zarys petrografii. Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica w Krakowie, Kraków.
  • Bolewski A., Parachoniak W., . Petrografia. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Majerowicz A., Wierzchołowski B., . Petrologia skał magmowych. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Ryka W., Maliszewska A., . Słownik petrograficzny. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Żaba J., . Ilustrowany słownik minerałów i skał. Videograf II, Katowice.